AARDKLOP 2016: “Die Vrou uit die See.”

Deur: Henrik Ibsen
Met: Jana Strydom, Neels van Jaarsveld, Erik Holm, Kaz McFadden, Amalia Uys, Theodore Jantjies, Natasha Dryden, Gavin van den Berg
Regie: Henry Mylne
Stel-, kostuum- en beligtingsontwerp: Wilhelm Disbergen
Klankontwerp: Henry Mylne
Vervaardiger: Innibos Kunstefees
7 Oktober 2016, 9:00
Sanlam Ouditorium

WAARSKUWING: INTRIGEBEDERWERS!

Elke keer wat ek ’n teks van Ibsen sien of lees is ek van voor af verbyster oor hóé relevant die temas in sy werk vandag nog is, hoewel dit meer as 100 jaar gelede geskryf is. Dit is geen wonder dat Ibsen se dramas kontroversie veroorsaak het toe dit aanvanklik opgevoer is nie. Ibsen se tekste ontmasker dikwels patriargie en fokus op die gebondheid van die vrou, haar gebrek aan agentskap, in ’n patriargale samelewing.

“Die vrou uit die see” handel dan ook oor die verhouding tussen dr. Wangel (Neels van Jaarsveld) en sy tweede vrou, Ellida (Jana Strydom). Hoewel dié twee skynbaar aanvanklik geheg was aan mekaar, is hulle besig om verder van mekaar af weg te dryf wanneer die drama begin. Sy word nie alleen vervreem van Wangel nie, maar ook van sy twee volwasse dogters (Amalia Uys en Natasha Dryden). Ellida se hunkering na die see simboliseer dan ook ’n hunkering na ’n eertydse minnaar aan wie sy steeds gebonde voel. Aanvanklik probeer Wangel haar forseer om afstand van die man te doen, maar hoe meer hy Ellida haar agentskap ontneem, hoe meer voel sy aangetrek tot die minnaar uit haar verlede. Dit is eers wanneer Wangel vir Ellida toelaat om self te kies of sy hom gaan verlaat of nie, dat sy ophou hunker na die see en die man uit haar verlede.

14632512_10155400490372178_861355889_o

Ellida (Jana Strydom) word gekonfronteer met die vreemdeling (Theodore Jantjies) uit haar verlede. Foto: Wilhelm Disbergen.

Hierdie Afrikaanse opvoering van die teks is werklik indrukwekkend en vir my ’n Aardklop-hoogtepunt. Die vertaling is vloeiend – dit is jammer dat die feesgids nie noem wie die vertaler is nie. Die rolbesetting is baie goed gekies – dit is moeilik om akteurs uit te sonder, aangesien elkeen ’n uitstekende emosionele sowel as tegniese vertolking gelewer het. Jana Strydom se sterk gelaatstrekke en donker stem het ’n gesaghebbendheid aan die komplekse karakter van Ellida gegee. Ek sou graag wou sien dat sy amptelike erkenning kry vir haar vertolking van hierdie rol. Tydens die klimaks van die stuk, wanneer Wangel sy liefde aan Ellida verklaar maar haar terselftertyd haar vryheid gee, het Neels van Jaarsveld met ’n beteuterde postuur op die grond gesit. Dit het ’n weerloosheid aan sy karakter gegee wat die impak van Ellida se besluit om by hom te bly soveel groter gemaak het. Erik Holm het die rol van Arnholm knap vertolk en sy rolstoel is moeiteloos in die teks geïnkorporeer. Kaz McFadden se komiese tydsberekening was absoluut in die kol met sy vertolking van die onbeholpe Lyngstrand.

14572484_10155400490422178_341945584_o

Dr Wangel (Neels van Jaarsveld) en sy dogter, Bolette (Amalia Uys) ontvang hul besoeker, dr Arnholm (Erik Holm). Foto: Wilhelm Disbergen.

Die stel- en kostuumontwerp het gesorg vir estetiese trefkrag wat die simboliek van die teks gekomplimenteer het. Wilhelm Disbergen se stel is ’n kunswerk. Nadat ek met hierdie produksie bederf is, het baie van die ander Aardklopproduksies se (heel verdienstelike) stelle vir my soos skoolkonsertdekor gelyk. Drie soliede panele omraam die speelvlak gedeeltelik – daar is ’n deur in een van die panele wat, onder andere, die ingang na die Wangel-woning voorstel. Die middelste paneel kan vorentoe en agtertoe beweeg om ’n opening te vorm waardeur die akteurs kan beweeg. Hierdie panele is in ’n neutrale kleur en word dan ook gebruik om projeksies te vertoon wat die verskillende ruimtes voorstel waarin die karakters hulle bevind. Die verhoog word verder deur enkele dekorstukke, soos rotse en stompe, of ’n rystoel en kleiner tafeltjies, ingeklee. Dit is minimalisties en funksioneel.

14585493_10155400490687178_1476886125_n

Ellida (Jana Strydom) en die vreemdeling (Theodore Jantjies). Foto: Wilhelm Disbergen.

Al die akteurs, behalwe vir Jana Strydom, dra goties-geïnspireerde kostuums in donker, neutrale kleure. Ellida se kostuums is lang, vloeiende rokke in kleure wat herinner aan die see. Dit het die tema van sosiale beklemmendheid onderstreep en ook baie duidelik die idee tuisgebring dat Ellida ’n buitestaander is en nie heeltemal tuis is in die Wangel-gesin, of die gemeenskap nie.

14585679_10155400490942178_1500130701_o

Lyngstrand (Kaz McFadden), Bolette (Amalia Uys), Hilde (Natasha Dryden) en Arnholm (Erik Holm) verwyl tyd in die berge. Foto: Wilhem Disbergen.

Die ontknoping bind die teks baie netjies saam – in die heel laaste toneel staan die karakters in ’n formasie en kyk hoe die laaste skip van die seisoen verbyvaar. Hierdie einde was effens soetsappig na my postmoderne smaak, maar dit is te verwagte van ’n teks wat in 1888 geskryf is.

Oor die algemeen is hierdie ’n puik, afgeronde produksie. Dit sorg vir ’n baie bevredigende kykervaring: toneel op sy beste.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s